LẠI CHUYỆN TƯ NHÂN HÓA

 

Mấy ngày vừa qua, miền bắc nước ta gặp cái họa lớn, đó là ông trời làm cho thời tiết oi nồng, vùng rừng núi không mưa làm cho một số nhà máy thủy điện có hồ chứa cạn trơ đáy, đương nhiên là phải giảm công suất phát, đương nhiên là phải hạn chế người dùng điện, đương nhiên là ngành điện bị chửi, rồi cũng đương nhiên là anh giám đốc Trung tâm điều độ quốc gia bị mất chức. Không biết đúng sai thế nào, riêng tôi cho là anh giám đốc này bị oan, xử không đúng người đúng tội. Nếu ai đã từng làm việc trong ngành điện thì đều biết, cái nhiệm vụ chính của Trung tâm điều độ là “điều tiết” trong việc huy động công suất các nhà máy điện sao đạt hiệu quả kinh tế và kỹ thuật cao nhất. Nói nôm na là khi nào thì huy động nhiều nguồn điện có giá thành thấp, khi nào thì hạn chế bớt nguồn điện có giá thành cao nhưng phải bảo đảm an toàn cho hệ thống điện. Đó là nhiệm vụ chính của cái trung tâm này, chứ nó chả cắt điện của ai, cắt hoặc hạn chế là mấy anh làm công việc bán điện cơ.

Tôi có cảm tưởng rằng, việc cách chức giám đốc của cái Trung tâm này và việc tổ chức thanh tra ngành điện trong lúc nó gặp khó khăn nhất (hạn hán), có mùi “dân túy” chứ đáng lẽ ra phải xắn tay áo lên đi mà giải quyết, đằng này lại bảo, “mày ngồi xuống đây để tao kiểm điểm”. Mấy chục năm làm trong ngành điện, tôi biết quy luật của ông trời, đó là cứ tiếp theo năm mưa nhiều là đến một năm hạn.

Cũng lại là một cái bệnh chả hiểu gì về chức năng của cái Trung tâm điều độ, nó sinh ra để giúp cho cái EVN khai thác nguồn điện hợp lý, thì có ông lại định đá nó lên nhập vào cùng bộ máy của bộ MOIT. May mà Bộ Nội vụ còn tỉnh, chứ đã ngà ngà say như ai đó mà đồng ý thì chẳng biết chuyện gì sẽ xảy ra sau này.

Còn cái việc tư nhân hóa ngành điện hay bất cứ một ngành có tính chiến lược của quốc gia, như có người đòi hỏi, bởi họ “chưa thấy quan tài nên chưa đổ lệ” đó thôi. Mới chỉ cho tư nhân tham gia đầu tư xây dựng các nhà máy điện đã ối chuyện để nói. Ở đây lão chỉ nói về giá mỗi ki-lô-oắt giờ họ bán cho EVN đều dựa trên cơ chế thị trường, chứ không có chuyện bao cấp như mấy ông Cộng sản làm dưới thời bao cấp. Lợi nhuận trên hết như Marx mô tả về chủ nghĩa tư bản, tức là cái cơ chế thị trường đấy. Ngày nay, điện từ các nhà máy điện của tư nhân (trong nước và nước ngoài) thì mua bán theo cơ chế thị trường, tức thuận mua vừa bán, còn lại thì nhà nước quản lý theo cơ chế “định hướng XHCN”, đó là các nhà máy điện do nhà nước đầu tư, hệ thống truyền tải điện do nhà nước đầu tư, lưới điện phân phối do nhà nước đầu tư. Nhờ có thế nên vùng sâu vùng xa, hải đảo mới có điện, chứ để cho tư nhân thì nhân dân ở những nơi đó cứ vêu mõm lên mà chờ. Đó là CNXH.

Còn chuyện giá điện có phải điều chỉnh, thì chủ yếu dựa trên giá nhiên liệu (than, dầu, khí), giá trên thế giới mà lên thì giá điện cũng phải lên theo (vì chủ yếu phụ thuộc vào nhập khẩu), chứ mấy nhà máy điện do tư nhân đầu tư chẳng bao giờ chịu lỗ và bù giá cho người dùng điện. Hiện nay đã thế, và sắp tới cũng thế, có khi còn hơn thế, vì sẽ có một số nhà máy do tư nhân đầu tư dùng khí hóa lỏng (LNG) phải nhập từ nước ngoài.

Mấy hôm nay, trời đã chuyển sang mưa rào, con người lão cũng bớt hâm hấp nên mới viết bài này. Chứ mấy hôm trời nóng chảy mỡ mà lão còn đốt lửa lên nữa thì ngay bản thân lão cũng không chịu nổi.

Nhân nói chuyện tư nhân hóa, lại đúng vào dịp cái đám lính đánh thuê tư nhân Wagner ở Nga tính làm binh biến, mới thấy tư nhân quản lý mọi chuyện thì làm gì có “phát huy tinh thần yêu nước, ý chí cách mạng”, mà chỉ là “quyền và lợi”. Cái lão Prigozhin ngày 24/06 vừa qua thể hiện đầy đủ bản chất của một nhà buôn.

Nhưng cũng có thể nói, tình hình nước Nga, đặc biệt là Putin, rất khó để người ta tiên đoán chính xác điều gì đã và đang xảy ra. Biết đâu việc Prigozhin tính làm phản rồi lại ngoan ngoãn rút quân rồi đi sang Belarus, chỉ là diễn theo kịch bản mà Putin là tác giả kiêm đạo diễn. Việc gì cũng có hai mặt.

Song dù sao cũng là một bài học về tư nhân hóa./.

Hình trong bài: Prigozhin, một bài học về tư nhân hóa.

Ngày 26/06/2023

Ngã Thị Dã

Tất cả cảm xúc:

100100

Read More

Tại sao phích cắm ở Nhật Bản có lỗ nhỏ? Khi biết được lý do tôi chỉ có thể nói: quá chu đáo!

 Khi mua đồ điện, chúng ta ít khi để ý đến phích cắm, phần lớn chỉ nhìn vào hình thức bên ngoài và chất lượng của đồ điện. Trên thực tế, phích cắm của đồ điện cũng rất quan trọng, khi sử dụng đồ điện, phích cắm là cắm vào hoặc rút ra thường có tia lửa điện, tuy không gây nguy hiểm cho người nhưng sẽ làm cháy các thiết bị điện và ổ cắm. Đây cũng là một vấn đề về chất lượng. Nhưng phích cắm Nhật Bản hầu như không bao giờ xảy ra hiện tượng đánh tia lửa điện, bởi vì khi người ta thiết kế phích cắm đã rất quan tâm đến an toàn cá nhân. Tại sao nói như vậy?

 

Nếu để ý kỹ sẽ thấy trên phích cắm của Nhật Bản có lỗ nhỏ, tức là trên mỗi hai tấm kim loại đều có một lỗ nhỏ, mục đích quan trọng hơn là để trang trí.

Nhật Bản có luật và quy định rất nghiêm ngặt về đồ điện, tất cả các sản phẩm đều phải có hai lỗ nhỏ này, nếu không sẽ không đủ tiêu chuẩn và không thể bán ra thị trường. 

Nhật Bản sở dĩ có yêu cầu như vậy chủ yếu là vì vấn đề an toàn, sau khi chúng ta cắm phích cắm vào ổ cắm, tấm đồng trong ổ cắm sẽ chặn hai tấm kim loại lại, để đạt được mục đích truyền điện. Phích cắm và ổ cắm cần được kết nối tốt với nhau, nếu có sự lỏng lẻo sẽ xảy ra tia lửa điện, rất không an toàn.

 

Hai lỗ nhỏ này có tác dụng đề phòng trường hợp trẻ em nghịch phích cắm, nếu vô tình xảy ra hiện tượng rò rỉ điện trên ổ cắm rất dễ gây ra điện giật nên hai lỗ cắm này có một chức năng khóa. Sau khi khóa, sẽ không sợ trẻ em sử dụng phích cắm để cắm vào ổ cắm, đảm bảo an toàn cho trẻ em. Do đó, có thể nói rằng nó đã được cân nhắc rất kỹ lưỡng, thiết kế này là thực sự nhân bản. Mặc dù chỉ có hai lỗ nhỏ, nhưng nó có tác dụng rất lớn.

TheoVnreview

Read More

Nhật Bản chạy đua sản xuất điện gió với công nghệ mới

 Một nhóm các nhà nghiên cứu từ năm công ty và một trường đại học Nhật Bản sẽ bắt đầu thử nghiệm tuabin gió trục nổi thế hệ mới. Dự kiến nếu mô hình thành công sẽ cắt giảm một nửa chi phí xây dựng các trụ điện gió cố định ngoài khơi.

• Lo thiếu điện, Thủ tướng chỉ đạo khẩn còn EVN đề nghị nhường khí cho sản xuất điện
• Lo thiếu điện nhưng điện tái tạo làm xong lại ‘đắp chiếu’

Các tập đoàn điện và năng lượng Nhật Bản cũng ra sức đầu tư vào năng lượng gió ở trong và ngoài nước. Họ cũng kết hợp với trường đại học để nghiên cứu các công nghệ điện gió ngoài khơi mới, điện từ thủy triều và dòng hải lưu. Cũng có đề xuất sửa luật để đưa các dự án điện gió ngoài khơi vốn nằm trong vùng lãnh hải cách bờ khoảng 20km ra đến vùng đặc quyền kinh tế cách đất liền 370km.

Turbin điện gió trục nổi yêu cầu nền tảng nhỏ hơn so với turbin nổi thông thường, chi phí lắp đặt rẻ hơn turbin nổi thông thường và turbin cố định. Ảnh: Albatross Technology

Điện gió trục nổi

Một nguyên mẫu có công suất đầu ra 20kW sẽ được đặt ngoài khơi để kiểm tra hiệu suất và xác định các vấn đề kỹ thuật. Một mô hình 5MW sẽ bắt đầu thử nghiệm thực địa vào khoảng năm 2026. Mục tiêu là phát triển một mô hình có công suất đầu ra khoảng 15MW để thương mại hóa vào năm 2032.

Công ty điện lực J-Power đã và đang phát triển tuabin trục nổi với startup điện gió Albatross Technology có trụ sở tại Tokyo và Đại học Osaka kể từ năm tài chính 2020. Ba công ty khác – Tokyo Electric Power Co. Holdings, Chubu Electric Power và hãng tàu biển Kawasaki Kisen Kaisha – gần đây đã đồng ý tham gia dự án.

Không giống như tuabin kiểu cối xay gió thông thường, mô hình trục nổi hoạt động giống như một hình trụ thẳng đứng quay tròn được đẩy bởi ba cánh quạt bên ngoài đón gió. Bộ phận trục nổi sẽ được neo vào đáy đại dương bằng dây xích, cho phép xây dựng trang trại điện gió ngoài khơi ở những nơi có độ sâu từ 100 mét trở lên.

Nhật Bản không phù hợp với các tuabin điện gió ngoài khơi được cố định vào các móng đặt dưới đáy biển vì nước này chủ yếu được bao quanh bởi các vùng nước sâu ven biển. Theo ước tính của Viện Nghiên cứu công nghiệp điện lực trung ương Nhật Bản, hơn 40% diện tích lãnh hải của Nhật Bản phù hợp với các tuabin nổi hơn là các tuabin cố định.

Tuabin gió nổi đã được khám phá như một giải pháp thay thế. Tuy nhiên, các thiết kế thông thường yêu cầu các bệ nổi lớn và tốn kém.

Tuabin trục nổi không cần đặt trên vật nổi có diện tích rộng. Thay vào đó, nó sử dụng một cơ thể nhỏ bên dưới bề mặt chứa đầy nước biển và giữ cho toàn bộ thiết bị thẳng đứng. Các cánh quạt và máy phát điện nằm gần mặt nước, giúp duy trì sự cân bằng.

Mô hình trục nổi cũng nhỏ hơn so với máy phát điện gió ngoài khơi thông thường, giảm chi phí vì ít tốn vật liệu xây dựng. Các nhà nghiên cứu Nhật Bản cho rằng mô hình mới có công suất tương tự như các trụ điện gió cố định.

Vị trí của máy phát điện gió gần mặt nước, dễ tiếp cận sửa chữa hơn so với các cột điện cao có khi đến 300 mét, vì thế phí bảo trì thấp hẳn. Tuabin trục nổi có thể được đưa đến một trang trại điện gió được đúc sẵn và sẵn sàng để thả nổi. Quá trình này loại bỏ nhu cầu sử dụng cần cẩu, rút ngắn thời gian xây dựng.

Tua bin 20kW sử dụng cánh quạt 10 mét, trong khi tuabin 5MW sẽ sử dụng cánh quạt 110 mét. Tuabin nổi có thể để nghiêng với góc 20% để phát điện tối đa.

Tại châu Âu, startup SeaTwirl của Thụy Điển đang thử nghiệm tuabin gió trục thẳng đứng thu nhỏ. Phía Nhật Bản mong muốn kết hợp năng lực kỹ thuật của Albatross với các nguồn lực doanh nghiệp và trường đại học để tăng tốc độ phát triển các máy phát điện gió nhỏ hơn và có chi phí cạnh tranh hơn.

CEO Hiromichi Akimoto của Albatross cho biết: “Chúng tôi muốn giới thiệu các tuabin điện gió trục nổi do Nhật Bản sản xuất ra thị trường trong nước và quốc tế”. Trang tin công nghệ F6S nói rằng Albatross là hãng công nghệ chuyên biệt về các loại hình năng lượng tái tạo từ đại dương, gồm tuabin điện gió nổi ngoài khởi, tuabin điện từ dòng hải lưu và bộ chuyển đổi năng lượng sóng biển.

Công ty có kế hoạch tăng cường sử dụng sợi carbon để sản xuất cánh quạt và các bộ phận khác. Đây là một thế mạnh công nghệ của Nhật Bản. Tuabin cho các tổ máy Albatross 20kW sẽ được cung cấp từ Fukui hãng Fibertech chuyên sản xuất nhựa gia cố sợi. Các nền tảng khác sẽ do Mirai Ships sản xuất.

Hệ thống ma trận gồm 100 turbin điện gió có thể tạo công suất 2OMW. Ảnh: Đại học Kyushu

Chạy đua điện gió với châu Âu và Trung Quốc

Nhật Bản ban đầu dẫn đầu thế giới về tuabin gió nổi với một dự án trình diễn ngoài khơi tỉnh Fukushima vào năm 2013. Nhưng Nhật Bản đã không theo kịp các đối thủ trong phát triển và thương mại hóa công nghệ. Hiện các dự án có quy mô lớn trên 1GW đều xuất hiện ở châu Âu.

Chuyên gia phát triển bền vững Chihiro Terasawa tại Viện Nghiên cứu Mitsubishi cho rằng: “Để giảm chi phí, Nhật Bản cần tạo ra các chuỗi cung ứng tuabin điện gió nổi với quy mô lớn. Chúng ta thiếu cơ sở hạ tầng để nhanh chóng thiết kế và xây dựng số lượng lớn các nền tảng nổi”.

Ngày càng nhiều các doanh nghiệp và trường đại học Nhật Bản tập trung đầu tư và nghiên cứu các công nghệ điện gió ngoài khơi mới.

Tuần trước, tập đoàn điện Tokyo Electric Power Co. Holdings (TEPCO) thông báo dự định đầu tư 1.000 tỉ yen (7 tỉ đô la) cho các dự án năng lượng tái tạo vào năm tài khóa 2030, với công suất mới 6-7MW. “Chỉ riêng với gió ngoài khơi, chúng tôi muốn phát triển 2- 3MW bao gồm trong và ngoài nước”, Chủ tịch của hãng con TEPCO Renewable Power nói với Nikkei Asia.

Đại học Kyushu cùng với startup Riamwind tại Fukuoka đã phát triển một thiết kế tuabin như một tấm mành treo thu năng lượng gió với 100 tuabin nhỏ. Hệ thống ma trận trên thực tế có cao 230 mét và rộng 280 mét với 100 tuabin xếp theo định dạng 10×10. Hệ thống này có thể tạo ra 20MW.

Còn tập đoàn năng lượng Kyushu Electric Power của Nhật Bản sẽ cùng hãng năng lượng tái tạo Bluenergy Solutions của Singapore thử nghiệm sản xuất điện từ thủy triều ở ngoài đảo Pulau Satumu, cách đảo chính của Singapore 14km về phía nam.

Đưa điện gió ra vùng đặc quyền kinh tế

Để tăng số lượng các địa điểm ngoài khơi thực sự có thể được sử dụng, luật mới cần phải được thông qua trong khi chờ giải quyết các rào cản kỹ thuật và chi phí, Nikkei Asia bình luận.

Trung Quốc hiện đang chiếm vị thế áp đảo trên thị trường năng lượng tái tạo với 6/10 các hãng sản xuất tuabin điện gió đứng đầu thế giới, 10/10 các hãng sản xuất panel điện mặt trời lớn nhất thế giới. Reuters nói Trung Quốc hiện đầu tư gần 50% tổng vốn đầu tư cho năng lượng tái tạo trên toàn cầu.

Tính đến cuối năm 2021, châu Âu đã biến gió ngoài khơi trở thành nguồn năng lượng tái tạo chính, công suất lắp đặt khoảng 27,8GW. Riêng Trung Quốc đạt khoảng 26,3 GW. Trong khi đó, Nhật Bản gần như bằng không và các nhà sản xuất trong nước đã rút khỏi việc phát triển và sản xuất tuabin gió và các sản phẩm khác.

Nhật Bản đang xem xét mở rộng địa điểm của các trang trại gió ngoài khơi từ bên trong vùng lãnh hải đến vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Nhật Bản nhằm tái khởi động ngành công nghiệp điện gió.

Hiện tại, các trang trại gió ngoài khơi được giới hạn trong vùng lãnh hải cách bờ biển khoảng 22km. Các nhà lập pháp Nhật đề nghị mở rộng giới hạn đến vùng đặc quyền kinh tế nằm cách bờ biển 200 hải lý, tương đương khoảng 370km.

Châu Âu đã có các trang trại gió ở các vùng đặc quyền kinh tế. Hà Lan, Anh và Bỉ đều có một số tuabin điện gió ngoài khơi được cố định dưới đáy biển thuộc vùng đặc quyền kinh tế của mình. Tại châu Á, Hàn Quốc có kế hoạch giới thiệu tuabin gió nổi trên biển tại khoảng 20 địa điểm.

Thesaigontimes

Read More

Bộ Công Thương đốc thúc tiến độ 13 dự án nhiệt điện khí LNG

 VOV.VN - Phát triển nhiệt điện khí là hướng đi tất yếu và có vai trò rất quan trọng trong việc bảo đảm cung cấp điện cho nền kinh tế và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng ở Việt Nam.

Theo Quy hoạch điện VIII, công suất nhiệt điện sử dụng khí tự nhiên hóa lỏng (LNG) phục vụ cho nhu cầu trong nước là 22.400MW (chiếm 14,9% tổng công suất của toàn hệ thống điện). Đây là nguồn điện chuyển tiếp trong quá trình chuyển đổi năng lượng của Việt Nam, do phát thải CO2 và các chất gây ô nhiễm khác thấp hơn nhiều so với điện than, có khả năng chuyển sang sử dụng hydro khi giá thành sản xuất điện từ hydro hợp lý.

Ông Hoàng Tiến Dũng, Cục trưởng Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo (Bộ Công Thương) cho biết, hiện nay cả nước đang có 13 dự án điện LNG đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt trong Danh mục các dự án quan trọng, ưu tiên đầu tư của ngành điện tại Quyết định 500/QĐ-TTg ngày 15/5/2023.

Tại cuộc họp ngày 24/6 giữa lãnh đạo Bộ Công Thương với các tỉnh có dự án nhà máy điện sử dụng LNG trong Quy hoạch điện VIII, Bộ trưởng Bộ Công Thương Nguyễn Hồng Diên nêu rõ, việc phát triển nguồn điện nền trong thời gian tới được dự báo sẽ có nhiều khó khăn, thách thức, nhất là trong bối cảnh thủy điện cơ bản hết dư địa phát triển; nhiệt điện than không được phát triển thêm sau 2030 theo cam kết với quốc tế.

Cả nước đang có 13 dự án điện LNG đã được Thủ tướng Chính phủ phê duyệt. Ảnh minh họa: KT

Do vậy, phát triển nhiệt điện khí (cả tự nhiên và LNG) là hướng đi tất yếu và có vai trò rất quan trọng trong việc bảo đảm cung cấp điện cho nền kinh tế và thúc đẩy chuyển dịch năng lượng ở Việt Nam. Bởi nguồn điện LNG có khả năng chạy nền, khởi động nhanh, sẵn sàng bổ sung và cung cấp điện nhanh cho hệ thống khi các nguồn điện năng lượng tái tạo giảm phát, đồng thời ít phát thải CO2.

Trong khi đó, từ kinh nghiệm triển khai các dự án LNG cho thấy, tiến độ chuẩn bị đầu tư xây dựng, vận hành các nhà máy điện loại này khá dài. Từ lúc có quy hoạch đến khi có thể vận hành nhanh nhất ước tính 8 năm, thậm chí có dự án trên 10 năm. Việc chậm tiến độ các nguồn điện, đặc biệt chậm phát triển nguồn điện nền sẽ gây hậu quả rất nghiêm trọng tới an ninh năng lượng điện quốc gia.

Để bảo đảm các dự án điện khí được triển khai, thực hiện đúng tiến độ theo Quy hoạch, Bộ trưởng đề nghị các địa phương có dự án điện LNG đang triển khai cần tập trung đôn đốc tiến độ và tạo điều kiện thuận lợi để các nhà đầu tư triển khai thực hiện dự án; kịp thời giải quyết hoặc hỗ trợ giải quyết những khó khăn, vướng mắc (nhất là về mặt bằng, hạ tầng, môi trường, …) để không ảnh hưởng đến tiến độ thực hiện dự án.

Căn cứ quy định của pháp luật về đầu tư và để bảo đảm an ninh năng lượng điện, cần kiên quyết thu hồi giấy chứng nhận đăng ký đầu tư nếu nhà đầu tư vi phạm các quy định hoặc trì hoãn không triển khai dự án theo tiến độ đã được phê duyệt.

Đối với các dự án chưa có chủ đầu tư, các địa phương cần khẩn trương rà soát, bổ sung dự án vào Quy hoạch tỉnh và quy hoạch, kế hoạch sử dụng đất của địa phương. Khẩn trương lập báo cáo nghiên cứu tiền khả thi của nhà máy, triển khai các thủ tục cấp chủ trương đầu tư, lựa chọn chủ đầu tư có năng lực, kinh nghiệm thực hiện dự án điện sử dụng LNG và các hạ tầng liên quan, phấn đấu hoàn thành trong quý III/2023.

Đẩy nhanh tiến độ lập và trình báo cáo nghiên cứu khả thi nhà máy điện sử dụng LNG, phấn đấu hoàn thành trong quý IV/2023. Đồng thời, phối hợp chặt chẽ với nhà đầu tư, Bộ Công Thương và các Bộ, ngành liên quan trong quá trình chuẩn bị đầu tư, xây dựng, vận hành dự án,… bảo đảm tiến độ, hiệu quả.

Bên cạnh đó, Bộ Công Thương cũng giao Cục Điện lực và Năng lượng tái tạo khẩn trương hướng dẫn, hỗ trợ, giúp đỡ các địa phương, nhà đầu tư trong quá trình triển khai thực hiện dự án. Đặc biệt là khẩn trương tiến hành thẩm định và thực hiện các nghĩa vụ, trách nhiệm của mình khi nhà đầu tư đủ hồ sơ dự án.

“Tiến độ xây dựng, vận hành các nhà máy điện LNG có ý nghĩa quyết định tới an ninh năng lượng quốc gia đến năm 2030, vì vậy nếu dự án nào có nguy cơ chậm tiến độ, Bộ Công Thương sẽ báo cáo Chính phủ, Thủ tướng Chính phủ đẩy lùi tiến độ của dự án đó và đẩy sớm các dự án dự phòng/hoặc tính toán các phương án khác thay thế để bảo đảm an toàn cấp điện”, Bộ trưởng Nguyễn Hồng Diên quán triệt./.

Nguyễn Quỳnh/VOV.VN

Read More

Mô hình nào cho Trung tâm điều độ hệ thống điện quốc gia?

 Vừa qua, Thủ tướng Chính phủ đã chỉ đạo điều chuyển nguyên trạng Trung tâm Điều độ Hệ thống Điện Quốc gia (A0) về Bộ Công Thương trong tháng 6/2023.

Về vấn đề này, Bộ Công Thương đã có tờ trình đề xuất hai phương án tổ chức chuyển A0 thành: Đơn vị sự nghiệp công lập cung cấp dịch vụ vận hành hệ thống điện và điều hành thị trường điện trực thuộc Bộ Công Thương; hoặc công ty trách nhiệm hữu hạn một thành viên (TNHH MTV) vận hành hệ thống điện và điều hành thị trường điện 100% vốn nhà nước trực thuộc Bộ Công Thương.

Bộ Công Thương đề xuất mô hình đơn vị sự nghiệp công lập là phù hợp trong điều kiện hiện nay để đáp ứng mục tiêu chuyển nguyên trạng A0 về trực thuộc Bộ. Tuy nhiên, phương án này cần phải sửa đổi một số quy định hiện hành vì Bộ Công Thương không có chức năng thực hiện việc quản lý và điều hành trực tiếp A0.

Hơn nữa, Bộ này đề xuất cần phải có cơ chế đãi ngộ duy trì được mức lương và phụ cấp hiện tại (bình quân khoảng 40 triệu/người/tháng cho bộ phận trực tiếp sản xuất) để tránh xáo trộn về nhân lực trình độ cao của A0 có thể dẫn đến những rủi ro về vận hành ổn định, an toàn và hiệu quả hệ thống điện, đặc biệt trong thời gian chuyển giao và hoàn thiện mô hình tổ chức.

Các công trình điện gió triển khai trên địa bàn tỉnh Bạc Liêu (Ảnh: Đức Thanh).

Bộ Nội vụ đề xuất chọn mô hình công ty TNHH MTV với lập luận chính: Mô hình doanh nghiệp chỉ thay đổi về đại diện chủ sở hữu tại doanh nghiệp do Nhà nước nắm giữ 100% vốn điều lệ, lại phù hợp với lộ trình tái cơ cấu và thị trường hóa ngành điện lực tại Quyết định số 168/QĐ-TTg ngày 7/2/2017. Với mô hình doanh nghiệp, A0 sẽ có điều kiện thu hút nguồn nhân sự chất lượng cao trong khi điều này rất khó thực hiện với mô hình đơn vị sự nghiệp công lập.

Ngày 21/6, Phó Thủ tướng Trần Lưu Quang kết luận: Bộ Công Thương hoàn thiện đề án chuyển A0 thành Công ty TNHH MTV trình Thủ tướng Chính phủ trong tháng 8/2023 và tăng cường giám sát A0 cho đến khi hoàn thành việc chuyển A0 về Bộ này.

Như vậy, chúng ta có thể thấy rằng việc tách A0 khỏi Tập đoàn Điện lực Việt Nam (EVN) là chủ trương đúng đắn, phù hợp với lộ trình thực hiện thị trường điện (TTĐ) đã đề ra và với thông tin mới đây của Chính phủ về việc sớm triển khai thị trường bán lẻ điện cạnh tranh.

Theo kinh nghiệm quốc tế về thiết kế TTĐ, với chức năng vận hành hệ thống điện và điều hành thị trường điện, A0 cần độc lập và không vì lợi nhuận dù là đơn vị sự nghiệp công lập hay doanh nghiệp. A0 độc lập không trực thuộc thành viên tham gia thị trường là EVN và phi lợi nhuận sẽ giúp tránh được những xung đột lợi ích, hành xử không công bằng, không minh bạch cho tất cả những thành viên tham gia cạnh tranh trong thị trường điện.

Trong việc điều chuyển, giám sát A0, Chính phủ đề ra các mục tiêu là đảm bảo "hoạt động điều độ hệ thống điện quốc gia phải liên tục, hiệu quả, đáp ứng yêu cầu vận hành an toàn, tin cậy, giữ vững an ninh năng lượng cho đất nước", cũng như "công khai, minh bạch, khai thác vận hành tối ưu, cung ứng đủ điện cho sản xuất kinh doanh và tiêu dùng của nhân dân". Các yêu cầu này là mục tiêu chung của một cơ cấu quản trị (governance) chuỗi cung ứng sản xuất truyền tải, phân phối và bán lẻ của ngành điện hay TTĐ.

Cụ thể hơn, quản trị TTĐ bao gồm hệ thống pháp quy, cơ cấu tổ chức quản trị và vận hành TTĐ để đảm bảo mục tiêu đã đề ra như minh họa trong sơ đồ dưới đây. Theo đó, các văn bản quy phạm pháp lý ngành điện lực bao gồm các luật và quy định điện lực, luật hóa và quy định cụ thể mục tiêu thị trường điện, cơ cấu tổ chức quản trị thị trường điện và nhiều quy định cụ thể liên quan đến các hoạt động điện lực và thị trường điện.

Cơ cấu tổ chức quản trị TTĐ thường tách bạch các quyết định về chính sách năng lượng nhà nước, điều tiết và vận hành TTĐ. Cơ cấu này thường gồm: cơ quan quản lý và lập quy định TTĐ, cơ quan điều tiết TTĐ, cơ quan vận hành TTĐ (thường kiêm cả vận hành hệ thống điện tùy theo thiết kế), các hội đồng và ủy ban chuyên môn, cố vấn khác.

Không có mô hình tổ chức quản trị TTĐ duy nhất nào có thể áp dụng cho mọi TTĐ. Mô hình quản trị có thể áp dụng cho mỗi nước tùy thuộc vào hoàn cảnh, đặc điểm cụ thể của hệ thống điện, năng lực quản lý và nhiều yếu tố khác. Chẳng hạn, với thị trường điện Singapore có quy mô sản lượng điện tiêu thụ hàng năm bằng khoảng một phần tư so với Việt Nam, các chức năng quản trị nêu trên hầu như được tập trung quản lý thực hiện bởi một đơn vị công lập là Cơ quan Quản trị Thị trường năng lượng EMA (Energy Market Authority), thuộc Bộ Công Thương.

Thị trường điện quốc gia Úc (NEM) với quy mô tương đồng như Việt Nam tách bạch các chức năng quản trị này thành các đơn vị độc lập và phi lợi nhuận. Cơ quan vận hành thị trường năng lượng Úc AEMO (có các chức năng chính tương đồng như A0) là công ty TNHH có cấu trúc sở hữu: 60% nhà nước gồm chính phủ liên bang, các bang, và 40% từ các thành viên là các công ty, tổ chức thuộc các khâu chức năng sản xuất, truyền tải, phân phối, bán lẻ. AEMO vận hành trên cơ sở "người dùng trả phí", phục hồi chi phí hoạt động thông qua việc thu phí từ các thành viên tham gia của ngành công nghiệp năng lượng.

Đối với ngành điện Việt Nam hiện tại, ngoài A0 các chức năng quản trị còn lại được phân công cho các cơ quan khác nhau thuộc Bộ Công Thương. Trong đó, Cục Điều tiết Điện lực đóng vai trò then chốt trong việc hoàn thiện hệ thống quy định thị trường điện cạnh tranh, thiết kế phát triển các cấp độ thị trường điện, cải cách hành chính như bãi bỏ thủ tục, cắt giảm điều kiện kinh doanh cho hoạt động kinh doanh điện lực, xây dựng biểu giá bán lẻ điện và các hoạt động điều tiết điện lực khác.

Như vậy, nếu hiểu mục tiêu "an ninh năng lượng", tức tin cậy theo thuật ngữ ngành điện là giữ cho nguồn cung liên tục, ổn định, tránh cắt điện trong ngắn hạn và đảm bảo an ninh năng lượng, đủ nguồn cung ứng cả về công suất lẫn sản lượng trong dài hạn, một mình A0 với chức năng "vận hành" ngắn hạn của mình không thể hoàn thành mục tiêu đảm bảo an ninh năng lượng. Đây phải là trách nhiệm chung của toàn bộ cơ cấu quản trị TTĐ.

Trong đề xuất phương án điều chuyển A0 nêu trên, Bộ Công Thương và Bộ Nội vụ đồng thuận cần có cơ chế tạo điều kiện thu hút nguồn nhân sự chất lượng cao. Tôi cho rằng Chính phủ cần rà soát để có giải pháp đồng bộ cho toàn bộ cơ cấu quản trị thị trường điện và phân bổ các nguồn lực cần thiết như thẩm quyền, tài chính, chính sách đãi ngộ về nguồn nhân lực cho các cơ quan này để đảm bảo an ninh năng lượng cũng như các mục tiêu quan trọng khác của ngành điện.

Bởi lẽ, nếu không có cơ cấu tổ chức quản trị phù hợp và nguồn nhân lực đảm bảo đủ nguồn cung ứng dài hạn, bao gồm quy hoạch, thực hiện và giám sát thực hiện quy hoạch nguồn và lưới điện thì câu chuyện thiếu điện sẽ vẫn còn đó.

Nếu không có đội ngũ chuyên viên, chuyên gia am hiểu để thiết kế, thực hiện thị trường điện; xây dựng, cập nhật luật và quy định điện lực cho phù hợp với nhiều thay đổi sâu sắc, thách thức khi chuyển dịch tới một tương lai năng lượng bền vững, ít phát thải khí carbon sắp tới, Việt Nam sẽ khó có được một thị trường điện xứng tầm với quy mô rất lớn vào năm 2030, đó là đứng thứ hai trong Đông Nam Á và gấp đôi Úc hiện nay.  

Tác giả: Thái Doãn Hoàng Cầu là tiến sĩ về hành vi kinh tế trong thị trường điện và có hơn 25 năm kinh nghiệm nghiên cứu và làm việc trong thị trường điện Úc.

Ông là tác giả của cuốn sách "Thị trường điện: các vấn đề cơ bản và chuyên đề kinh tế, thương mại, quản lý chiến lược" do Nhà xuất bản Khoa học và Kỹ thuật xuất bản vào tháng 10 năm 2022. Cuốn sách 20 chương, 750 trang này cung cấp những kiến thức liên ngành và kinh nghiệm thực tiễn cần biết nhằm giúp ngành điện Việt Nam chuẩn bị tốt hơn cho thị trường điện.

TheoDantri

Read More

Tấm pin năng lượng mặt trời dùng xong là bỏ?

 

Tuổi thọ trung bình của những tấm pin năng lượng mặt trời là khoảng 30 năm, vậy câu hỏi đặt ra là phải làm gì để xử lý một số lượng lớn pin năng lượng mặt trời sau khi đời sống dự án kết thúc?

VTVgo

Read More

Tại sao cần tách A0 ra khỏi EVN?

 

Hệ thống điện quốc gia bao gồm 4 khâu Nguồn (các nhà máy sản xuất điện), Truyền tải, Phân phối và Tiêu thụ điện năng. Hiện nay, ngoài nguồn điện có sự tham gia của tư nhân và các doanh nghiệp khác, có thể nói hầu như cả 4 khâu này đều đang trực thuộc EVN.

Trong thị trường điện, A0 đang giữ 2 vai trò là Điều độ hệ thống (System Operator - SO) và Điều hành giao dịch thị trường điện (Market Operator - MO).

Tuy nhiên, trong một thị trường điện cạnh tranh, điều độ cần tách bạch độc lập để tránh liên quan về mặt lợi ích với nguồn điện và thị trường, hay cụ thể hơn là mối quan hệ giữa các nguồn điện với nhau, giữa nguồn và bên mua trong một thị trường.

Huy động nguồn điện linh hoạt, hợp lý, giảm tối đa sự cố điện, vận hành thị trường điện cạnh tranh công bằng, minh bạch, bảo đảm cấp điện liên tục, an toàn và chất lượng… là những nhiệm vụ quan trọng của A0.

Do đó, nhằm đảm bảo các tiêu chí về tính độc lập, khách quan của A0 so với hiện tại, khả năng phối hợp với các đơn vị liên quan và khả năng linh hoạt đổi mới, sáng tạo của đơn vị, tại Tờ trình gửi Thủ tướng do Thứ trưởng Đặng Hoàng An ký ngày 14/6, Bộ đề xuất 2 phương án chuyển đổi mô hình quản lý, chỉ đạo A0.

Trong đó, Phương án 1, A0 trở thành đơn vị sự nghiệp công lập cung cấp dịch vụ vận hành hệ thống điện và điều hành thị trường điện trực thuộc Bộ Công Thương. Phương án 2, A0 trở thành Công ty TNHH một thành viên (TNHH MTV) Vận hành hệ thống điện và điều hành thị trường điện 100% vốn Nhà nước trực thuộc Bộ Công Thương.

Tuy nhiên, để thực hiện chỉ đạo của Thủ tướng Chính phủ ưu tiên chuyển nguyên trạng A0 (SO và MO) về Bộ, theo phân tích của Thứ trưởng An trong điều kiện hiện nay, mô hình đơn vị sự nghiệp công lập cung cấp dịch vụ vận hành hệ thống điện và điều hành thị trường điện là phù hợp. Trong giai đoạn tiếp theo, sau khi Luật Giá và Luật Điện lực sửa đổi được ban hành, có thể xem xét thêm phương án 2.

Song song với việc điều chuyển mô hình quản lý, Thứ trưởng An cũng kiến nghị việc cần phải có cơ chế tài chính đặc thù để đảm bảo nhân lực của AO không bị xáo trộn, dẫn đến những rủi ro về vận hành ổn định, an toàn và hiệu quả hệ thống điện.

Do tính chất đặc thù và vai trò đặc biệt quan trọng, A0 là nơi tập trung nguồn nhân lực có chất lượng cao, là lực lượng tối quan trọng đối với vận hành an toàn, kinh tế hệ thống điện, cần phải duy trì ổn định và không dễ dàng thay thế. Do đó, các nhân sự đáp ứng yêu cầu được bố trí công việc với lương theo chức danh ở mức cao, có tính cạnh tranh.

Trao đổi với tôi, một chuyên gia độc lập về thị trường điện cho rằng: “Đây là bước đi đúng đắn và quan trọng đầu tiên để phát triển một thị trường điện bền vững”.

Bên cạnh tán thành việc tách Điều độ hệ thống ra khỏi EVN, ông bổ sung thêm: “Cần tăng thêm sự minh bạch thị trường nguồn điện, đặc biệt là công tác thiết lập giá thị trường nguồn điện.

Ngoài ra, việc tập trung soạn thảo các qui định về việc công bố và minh bạch thông tin vận hành, thông tin nguồn, truyền tải, giá thị trường… cũng rất cần thiết để có một thị trường điện cạnh tranh đúng nghĩa”.

Sửa đổi bổ sung đồng bộ các quy định pháp luật hiện hành để đảm bảo sự hoạt động của A0

Qua rà soát các quy định pháp luật hiện hành, Bộ Công Thương không có chức năng thực hiện việc quản lý, điều hành trực tiếp A0. Do đó để điều chỉnh việc quản lý, chỉ đạo A0 về Bộ Công Thương theo quy định của Đảng và Nhà nước, Bộ đề xuất sửa đổi các văn bản quy phạm pháp luật như Nghị định số 26/2018/NĐ-CP quy định Điều lệ tổ chức và hoạt động của EVN để bỏ nội dung “chỉ huy điều hành hệ thống sản xuất, truyền tải, phân phối và phân bổ điện năng trong hệ thống điện quốc gia;” khỏi danh mục các ngành, nghề kinh doanh chính của EVN, bỏ A0 điện quốc gia khỏi danh sách các đơn vị trực thuộc EVN.

Bên cạnh đó, rà soát, sửa đổi bổ sung Nghị định số 96/2022/NĐ-CP quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và cơ cấu tổ chức của Bộ Công Thương để bổ sung, làm rõ thêm chức năng “chỉ huy điều hành hệ thống sản xuất, truyền tải, phân phối và phân bổ điện năng trong hệ thống điện quốc gia” trong nhiệm vụ của Bộ Công Thương.

Đây là những đề xuất rất quan trọng nhằm đảm bảo Bộ Công Thương có đủ quyền hạn và công cụ đủ mạnh trong trường hợp điều độ thiếu nguồn, ảnh hưởng đến an ninh năng lượng.

Ngoài ra, một số văn bản khác do Bộ Công Thương ban hành cũng cần được rà soát, sửa đổi bổ sung để chuyển chức năng điều hành, chỉ đạo A0 từ EVN về Bộ Công Thương cũng như quy định chức năng nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức của các đơn vị trong Bộ có liên quan đến A0, nhất là những chức năng, nhiệm vụ thay thế cho vai trò của EVN...

FbLinhTran

10 bình luận

Read More