Hai siêu cường bắt tay xây nhà máy điện hạt nhân trên Mặt trăng, chạy đua với Mỹ

 rung Quốc và Nga vừa ký một thỏa thuận hợp tác xây dựng nhà máy điện hạt nhân trên Mặt trăng – dự án được kỳ vọng sẽ cung cấp năng lượng cho Trạm Nghiên cứu Mặt trăng Quốc tế (ILRS) do 2 nước cùng phát triển, dự kiến đi vào hoạt động năm 2036.

Bản ghi nhớ hợp tác được ký vào tuần trước đặt nền tảng cho việc xây dựng lò phản ứng hạt nhân – yếu tố then chốt để duy trì sự hiện diện của con người trên Mặt trăng, mục tiêu mà cả Trung Quốc và Mỹ đều đang theo đuổi.

Cơ quan Vũ trụ Quốc gia Trung Quốc (CNSA) và Cơ quan Vũ trụ Liên bang Nga (Roscosmos) đã ký kết thỏa thuận trong khuôn khổ chuyến thăm Moscow của Chủ tịch Trung Quốc Tập Cận Bình.

“Nhà máy điện của Nga sẽ là đóng góp quan trọng cho dự án Trạm Nghiên cứu

 Mặt trăng Quốc tế”, phía Roscosmos tuyên bố hôm 15/5.

Trung Quốc và Nga vừa ký kết thỏa thuận xây dựng nhà máy điện hạt nhân trên Mặt trăng. Ảnh: SCMP

 

 

 

Với ILRS, Trung Quốc và Nga đặt mục tiêu xây dựng một cơ sở nghiên cứu lâu dài tại cực Nam Mặt trăng vào khoảng giữa thập niên 2030, nhằm phục vụ nghiên cứu không gian cơ bản và thử nghiệm các công nghệ hỗ trợ sự hiện diện lâu dài của con người. Roscosmos cho biết đã có 13 quốc gia tham gia dự án.

Bản ghi nhớ này là một trong hơn 20 thỏa thuận được hai bên ký kết trong cuộc gặp giữa ông Tập và Tổng thống Nga Vladimir Putin tại Moscow tuần trước, theo Điện Kremlin.

Bên cạnh đó, Trung Quốc có kế hoạch đưa phi hành gia lên Mặt trăng trước năm 2030 để hỗ trợ xây dựng trạm nghiên cứu.

Mỹ hiện cũng dự định phát triển căn cứ Mặt trăng sử dụng năng lượng hạt nhân. NASA cùng Bộ Năng lượng Mỹ đang hợp tác thực hiện dự án năng lượng hạt nhân bề mặt, được kỳ vọng sẽ mở đường cho việc xây dựng các trạm nghiên cứu bền vững trên Mặt trăng và sao Hỏa.

Hiện tại, các sứ mệnh không gian – bao gồm cả phóng tàu có người lái và trạm không gian – chủ yếu sử dụng pin mặt trời để cung cấp năng lượng. Tuy nhiên, mỗi ngày và đêm trên Mặt trăng kéo dài khoảng 14 ngày Trái đất, và một số khu vực vĩnh viễn nằm trong bóng tối, khiến việc duy trì nguồn điện ổn định trở thành yêu cầu bắt buộc.

Các lò phản ứng mà Trung Quốc và Mỹ đang phát triển dự kiến sẽ tạo ra khoảng 40kW điện trong vòng 10 năm – mức năng lượng tương đương với nhu cầu của khoảng 33 hộ gia đình Mỹ.

Theo SCMP

Read More

Nhận định nguyên nhân khiến hàng loạt trụ điện bị gãy đôi ở Gia Lai

 

- Theo Điện lực huyện Chư Păh, tỉnh Gia Lai, nguyên nhân có thể do luồng gió lốc đi qua khiến hàng loạt trụ điện bị gãy theo dây chuyền.

Báo cáo từ Điện lực huyện Chư Păh thông tin, khoảng 18h ngày 14/5, một trận mưa lớn diễn ra tại khu vực xã Ia Ka, huyện Chư Păh, khiến hàng loạt trụ điện ven đường bị gãy đôi.

Qua thống kê, có 11 trụ điện bị gãy đôi và đổ ra giữa tuyến tỉnh lộ 661, đoạn qua làng Mrông Yố, xã Ia Ka. Sự cố khiến 1.987 khách hàng bị mất điện trong khoảng 5 giờ, rất may không có thiệt hại về người.

Hàng loạt trụ điện bị quật đổ trong mưa (Ảnh: Phạm Hoàng).

Trao đổi với phóng viên Dân trí, ông Trương Quang Long, Giám đốc Điện lực huyện Chư Păh, cho biết: "Trận mưa đêm 14/5 rất lớn, kèm gió mạnh, dông lốc đã khiến hàng loạt trụ điện bị gãy đôi. Nguyên nhân có thể do vị trí này gặp phải luồng gió lốc đi qua, khiến cho nhiều trụ điện bị gãy dây chuyền".

Theo ông Long, thời điểm các trụ điện gãy, đổ ra đường, không có người dân lưu thông trên đường. Sáng 15/5, hơn 50 nhân viên điện lực của tỉnh và huyện được huy động để khẩn trương khắc phục sự cố, sớm khôi phục điện cho người dân.

"Các cột điện này được đưa vào sử dụng từ lâu và cũng không biết đã hết niên hạn chưa. Sau khi khắc phục sự cố xong, chúng tôi sẽ họp để đánh giá nguyên nhân và kiểm tra lại niên hạn sử dụng của hệ thống các cột điện nhằm đảm bảo an toàn cho việc vận hành trong thời tiết cực đoan", ông Long nói.

Hơn 50 nhân viên điện lực được huy động để khắc phục sự cố (Ảnh: Phạm Hoàng).

Có mặt tại hiện trường, phóng viên ghi nhận có 11 trụ điện dọc tuyến tỉnh lộ 661 bị gãy đôi. Tất cả các trụ điện đều đổ theo dây chuyền ra đường.

Sau khi sự việc xảy ra, nhiều người dân tại làng Mrông Yố, xã Ia Ka không khỏi lo lắng. 

Theo bà Nguyễn Thị Sáu, làng Mrông Yố, thời điểm đó, bà đang trên đường đi bỏ phân về. Khi gần đến nhà, bà thấy gió lốc mạnh nên ghé vào trú ở một gốc cây. Vài phút sau, trụ điện sát bên bất ngờ đổ sập ra đường, kéo theo hàng loạt những trụ điện khác gãy đôi.

"Khi các trụ điện bị đổ đã phát ra những tiếng nổ như bom. Sau vài phút trấn tĩnh, tôi đã chạy nhanh vào nhà, cách đó khoảng 100m. Rất may trụ điện ngã ra đường, không thì nhiều nhà cửa, tài sản của người dân đã bị thiệt hại nặng nề", bà Sáu chia sẻ.

Sau khi sự cố xảy ra, cơ quan chức năng sẽ họp nhằm đánh giá lại nguyên nhân và chất lượng của các hệ thống trụ điện (Ảnh: Chí Anh).

Ông Phan Văn Thiện, Chủ tịch UBND xã Ia Ka, cho hay, trận mưa tối 14/5 đã khiến 11 trụ điện gãy và 3 nhà dân bị tốc mái, rất may không có người dân nào bị thương tích. Sau khi xảy ra vụ việc, ngành điện đã nhanh chóng ngắt điện đường dây và khắc phục sửa chữa xuyên đêm.

Theo ông Thiện, xã đã khuyến cáo người dân, thời điểm này thường xảy ra mưa lớn, kèm theo giông lốc, sấm sét nên người dân cần trang bị những kỹ năng để đảm bảo an toàn cho bản thân và tài sản, hạn chế ra đường khi xuất hiện thời tiết xấu.

TheoDantri

Read More

Hiệu ứng bí ẩn đe dọa trang trại điện gió

 Khi trang trại điện gió mở rộng, một số có thể vô tình "trộm" gió của nhau, gây lo ngại cho một số quốc gia đang chuyển đổi năng lượng để đạt lượng thải khí bằng không.

Trang trại điện gió lớn nhất thế giới Dogger Bank trên Biển Bắc. Ảnh: Splash

Khi trang trại điện gió ngoài khơi mở rộng trên khắp thế giới trong cuộc đua nhằm đạt mục tiêu không thải khí, một hiện tượng đáng lo ngại đang ngày càng thu hút nhiều sự chú ý: các trang trại điện gió có thể "trộm" gió của nhau. Theo Peter Baas, một nhà khoa học nghiên cứu tại công ty Hà Lan Whiffle chuyên về năng lượng tái tạo và dự báo thời tiết, trang trại điện gió sản xuất năng lượng lấy từ không khí. Việc khai thác năng lượng từ không khí làm giảm tốc độ gió, gió chậm hơn phía sau mỗi turbine bên trong trang trại so với ở mặt trước và cũng chậm hơn phía sau toàn bộ trang trại theo hiệu ứng đuôi gió.

Khi turbine đang quay lấy năng lượng từ gió, chúng tạo ra một vệt đuôi và làm gió di chuyển chậm lại ở ngoài trang trại. Vệt đuôi này có thể kéo dài hơn 100 km đối với trang trại điện gió ngoài khơi rất lớn và mật độ cao, trong điều kiện thời tiết nhất định. Thông thường, vệt đuôi kéo dài hàng chục km. Nếu trang trại điện gió được xây dựng ngược chiều gió của trang trại khác, nó có thể làm giảm tới 10% công suất năng lượng của nhà sản xuất kia, theo nghiên cứu công bố trên tạp chí AMS Journal. Hiện tượng này còn được gọi là "trộm gió".

Eirik Finserås, luật sư Na Uy chuyên về năng lượng gió ngoài khơi, chỉ ra hiện tượng này có thể gây hậu quả tiêu cực cho nhà phát triển trang trại điện gió, và thậm chí gây ra vấn đề xuyên biên giới. Thực tế, có một số tranh chấp đang diễn ra giữa các nhà phát triển trang trại gió xoay quanh cáo buộc trộm gió, gây lo ngại ở những quốc gia dựa vào tăng cường năng lượng gió ngoài khơi để đạt mục tiêu không thải khí. Dù vấn đề trộm gió đã được biết đến từ lâu, nó đang trở nên cấp bách hơn do quy mô, tốc độ mở rộng, kích thước và mật độ của trang trại điện gió ngoài khơi, theo Science Direct.

Tại Biển Bắc, nơi năng lượng gió ngoài khơi đang phát triển mạnh, tác động của đuôi gió đối với sản xuất năng lượng ngoài khơi nhiều khả năng tăng trong các thập kỷ tới khi trang trại điện gió trên biển trở nên đông đúc hơn. Trang trại điện gió càng dày đặc và lớn, hiệu ứng đuôi gió càng mạnh.

Một dự án nghiên cứu mới tại Anh khởi động vào mùa xuân năm nay nhằm cung cấp bức tranh rõ nét hơn về hiệu ứng đuôi gió để giúp chính phủ cũng như nhà phát triển cải thiện quy hoạch và tránh tranh chấp. Dự án sẽ lập mô hình đuôi gió và tác động của chúng đối với sản lượng của trang trại điện gió vào năm 2030, khi có thêm hàng nghìn turbine trong vùng biển Anh so với hiện nay, theo chỉ đạo dự án Pablo Ouro, nhà nghiên cứu kỹ thuật dân dụng tại Đại học Manchester.

Hiện nay, có một số tranh chấp ở Anh giữa các nhà phát triển trang trại điện gió ngoài khơi về khả năng xảy ra hiệu ứng đuôi gió, Ouro cho biết. Theo ông, một phần nguyên nhân tranh chấp là do không chắc chắn về tác động chính xác của đuôi gió. Ngoài ra, do trang trại điện gió ngoài khơi được xây dựng theo cụm, rất khó đánh giá chúng có thể ảnh hưởng đến sản lượng năng lượng của nhau như thế nào.

"Vấn đề khác là turbine đang trở nên ngày càng lớn", Ouro nhấn mạnh. Các turbine cao hơn và cánh quạt của chúng ngày càng lớn hơn để thu nhiều năng lượng từ gió hơn. Mẫu turbine mới nhất có cánh quạt dài hơn 100 m, lớn ngang chiều dài của sân bóng đá. Trong số những turbine ngoài khơi lớn nhất, một turbine có thể cung cấp điện cho khoảng 18.000-20.000 hộ gia đình châu Âu trung bình. Nhưng sự gia tăng kích thước có thể làm trầm trọng thêm hiệu ứng đuôi gió vì đường kính rotor lớn hơn tạo ra vệt đuôi dài hơn.

Finserås từng chỉ đạo nghiên cứu phân tích đuôi gió của một trang trại gió dự kiến ở Na Uy có thể ảnh hưởng tiêu cực như thế nào đến một trang trại điện gió nằm xuôi hướng ở Đan Mạch. Finserås cảnh báo trừ khi vấn đề quản lý hiệu ứng đuôi gió được giải quyết, nó có thể dẫn đến xung đột pháp lý và chính trị, dẫn tới đầu tư vào năng lượng gió trở nên khó khăn hơn.

Từ góc độ đầu tư, ngay cả hiệu ứng đuôi gió tương đối nhỏ cũng có thể gây ra vấn đề cho nhà phát triển ngoài khơi. "Cần chi phí khổng lồ để xây dựng một trang trại điện gió ngoài khơi do quy mô đồ sộ của trang trại cũng như tất cả công việc phức tạp liên quan, bao gồm triển khai tàu chuyên dụng", Finserås giải thích. Để khoản đầu tư thu được lợi nhuận, nhà phát triển cần dự đoán lượng điện nhất định mà trang trại có thể sản xuất trong 25-30 năm, tuổi thọ điển hình của một trang trại điện gió. Ngay cả một sự giảm sút nhỏ ngoài mong đợi về sản lượng cũng có thể làm đảo lộn tính toán đầu tư này, khiến dự án không khả thi về mặt tài chính, Finserås nói.

An Khang (Tổng hợ

Read More

"Trộm gió" - Hiện tượng đang làm khó các trang trại điện gió

 

điện gió

Lê Q Khánh

7/5/2025 20:11Phản hồi: 57

Trong cuộc chạy đua nhằm đạt mục tiêu phát thải bằng 0, các trang trại điện gió ngoài khơi đang mọc lên ở khắp nơi trên thế giới. Nhưng một hiện tượng đáng lo ngại ngày càng thu hút sự chú ý: trong một số điều kiện nhất định, các trang trại điện gió có thể “lấy” gió của nhau.

Về cơ bản thì các tua-bin điện gió tạo ra năng lượng bằng cách khai thác năng lượng từ không khí. Nhưng việc khai thác năng lượng đó cũng đồng nghĩa với việc làm giảm tốc độ gió. Gió sẽ yếu hơn phía sau mỗi tua-bin và phía sau toàn bộ trang trại điện gió, so với phía trước. Hiện tượng này được gọi là “hiệu ứng đuôi gió” (wake effect).

Nói đơn giản, khi các tua-bin quay để tạo ra điện, chúng tạo ra một vùng đuôi gió phía sau và làm gió yếu hơn. Đối với những trang trại điện gió ngoài khơi lớn và dày đặc, đuôi gió này có thể kéo dài hơn 100 km trong một số điều kiện thời tiết (dù thông thường chỉ kéo dài vài chục km). Nếu một trang trại được xây ở phía đầu gió của một trang trại khác, nó có thể khiến sản lượng điện của trang trại phía sau giảm tới 10% hoặc hơn, theo một số nghiên cứu.


Hiện tượng này thường được gọi nôm na là “trộm gió” dù cách gọi này có phần sai lệch. Bạn không thể ‘trộm’ một thứ mà không ai sở hữu, và rõ ràng, không ai sở hữu gió cả.”

Dù vậy, hiện tượng này có thể gây ra nhiều hệ quả tiêu cực cho các nhà phát triển điện gió, thậm chí có thể dẫn đến tranh chấp xuyên quốc gia. Hiện đã có một số tranh chấp đang diễn ra giữa các công ty phát triển trang trại điện gió, làm dấy lên lo ngại ở những quốc gia đang trông cậy vào điện gió để đạt được mục tiêu khí hậu.

Mặc dù giới chuyên gia đã biết về hiện tượng này từ lâu, nhưng nó đang trở thành vấn đề cấp thiết hơn do tốc độ phát triển và quy mô ngày càng lớn của các trang trại điện gió ngoài khơi. Tại Biển Bắc, nơi đang chứng kiến sự bùng nổ điện gió, hiệu ứng đuôi gió được dự báo sẽ tác động ngày càng lớn tới sản lượng điện trong các thập kỷ tới, khi khu vực này ngày càng chật chội với các trang trại điện gió. Trang trại càng lớn và dày đặc thì hiệu ứng đuôi gió càng mạnh.


Một dự án nghiên cứu mới ở Anh được triển khai vào đầu năm nay nhằm vẽ ra bức tranh rõ ràng hơn về hiệu ứng đuôi gió, giúp chính phủ và các nhà phát triển quy hoạch tốt hơn và tránh các tranh chấp. Dự án này sẽ mô hình hóa hiệu ứng đuôi gió và tác động của nó đến sản lượng điện từ nay đến năm 2030, khi số lượng tua-bin ở vùng biển Anh dự kiến tăng lên hàng ngàn cái.

Hiệu ứng đuôi gió không phải là điều gì mới lạ. Nó đã được quan sát trong nhiều năm và ai làm trong ngành cũng biết hiện tượng này. Tuy nhiên, vấn đề trở nên nghiêm trọng hơn khi chúng ta phải mở rộng quy mô điện gió ngoài khơi rất nhanh để đạt mục tiêu phát thải bằng 0. Riêng đến năm 2030, công suất cần triển khai phải gấp ba lần hiện tại, nghĩa là chỉ trong vòng chưa đầy năm năm nữa, hàng ngàn tua-bin mới sẽ phải được lắp đặt. Một phần lớn trong số này sẽ nằm rất gần với các tua-bin đang vận hành, khiến không gian ngày càng hạn hẹp. Và khi khoảng cách giữa các tua-bin thu hẹp lại, hiệu ứng đuôi gió sẽ càng rõ rệt và tác động mạnh hơn.

Chính phủ Anh đã cam kết rằng đến năm 2030, điện từ các nguồn tái tạo như gió sẽ đủ để đáp ứng toàn bộ nhu cầu trong nước. Trong tài liệu chính sách công bố năm 2025, người ta cũng đã nêu rõ sự cần thiết phải hiểu sâu hơn về hiệu ứng đuôi gió, một vấn đề đang nổi lên và gây ra nhiều bất định trong việc vận hành các trang trại điện gió ngoài khơi.


Hiện nay ở Anh, đã có không ít tranh cãi giữa các nhà phát triển trang trại điện gió liên quan đến tác động của hiện tượng này. Một phần nguyên nhân là do thiếu sự chắc chắn về mức độ ảnh hưởng thực tế của đuôi gió. Ví dụ, khoảng cách quy định giữa các trang trại có thể chưa đủ để ngăn hiệu ứng này xảy ra. Ngoài ra, khi nhiều trang trại được xây gần nhau thành từng cụm, việc đánh giá tác động lẫn nhau trở nên rất phức tạp.

Nếu chỉ có hai trang trại, việc đo lường sự ảnh hưởng qua lại còn tương đối đơn giản. Nhưng khi số lượng tăng lên thành 6, 7 hoặc hơn nữa, việc phân tích mức độ tương tác sẽ khó khăn hơn rất nhiều. Đó là điều chắc chắn sẽ xảy ra khi điện gió ngoài khơi tiếp tục phát triển nhanh chóng.

Một yếu tố khác cũng đáng lưu ý là kích thước các tua-bin ngày càng lớn. Các mẫu tua-bin bây giờ không chỉ cao hơn mà cánh quạt cũng dài hơn nhiều để khai thác được nhiều năng lượng hơn từ gió. Một số cánh quạt hiện nay dài hơn 100 mét (ngang với chiều dài của một sân bóng đá). Với kích thước đó, chỉ một tua-bin cũng đủ cung cấp điện cho 18.000 đến 20.000 hộ gia đình ở châu Âu. Nhưng kích thước càng lớn thì đuôi gió tạo ra cũng càng dài, khiến tác động trở nên nghiêm trọng hơn. Đây là lý do vì sao cần có thêm nghiên cứu để hiểu rõ hơn về vấn đề này.


Một nghiên cứu gần đây đã chỉ ra rằng hiệu ứng đuôi gió không chỉ là vấn đề kỹ thuật mà còn có thể kéo theo những hệ lụy pháp lý và chính trị nếu không được quản lý đúng cách. Chẳng hạn, một trang trại điện gió ở quốc gia này có thể ảnh hưởng trực tiếp đến hoạt động của trang trại ở quốc gia khác nằm phía sau, khiến việc đầu tư trở nên rủi ro hơn. Khu vực Biển Bắc và đặc biệt là Biển Baltic được dự báo sẽ trở thành tâm điểm cho sự phát triển ồ ạt của điện gió ngoài khơi tại châu Âu. Và rõ ràng, hiệu ứng đuôi gió sẽ là một trong những yếu tố then chốt ảnh hưởng đến quá trình chuyển đổi năng lượng tại đây.

Xét về mặt đầu tư, chỉ cần sản lượng điện giảm nhẹ do ảnh hưởng của đuôi gió cũng có thể phá vỡ tính toán tài chính của cả dự án. Các trang trại điện gió ngoài khơi vốn có chi phí đầu tư rất lớn, chưa kể đến việc phải sử dụng những tàu chuyên dụng và công nghệ phức tạp. Vì thế, để đảm bảo lợi nhuận, các nhà phát triển cần có dự báo chính xác về sản lượng điện trong suốt vòng đời 25–30 năm của trang trại. Một chút sai lệch cũng có thể khiến dự án không còn khả thi về mặt kinh tế.

Nếu các quốc gia hoặc công ty cố gắng chiếm lấy những vị trí thuận lợi nhất ngoài khơi để tránh bị ảnh hưởng bởi đuôi gió, điều đó có thể dẫn đến một làn sóng đầu tư vội vã, một kiểu “chạy đua ra biển” nhằm tranh giành những nguồn gió tốt nhất còn lại. Nhưng khi phát triển quá nhanh, người ta dễ bỏ qua các yếu tố quan trọng khác như bảo vệ hệ sinh thái biển.



Rủi ro tranh chấp xuyên biên giới cũng đang dần hiện rõ. Cho đến nay, các mâu thuẫn chỉ diễn ra giữa các trang trại thuộc cùng một quốc gia, nhưng tương lai hoàn toàn có thể xảy ra tranh chấp giữa các dự án của các nước khác nhau. Vì vậy, việc chủ động thiết lập cơ chế giải quyết từ sớm sẽ giúp giảm bất định và tạo sự ổn định cho toàn ngành điện gió. Một giải pháp được đề xuất là các quốc gia nên cùng nhau hợp tác và tham vấn khi quy hoạch, đồng thời xây dựng khung pháp lý rõ ràng để quản lý gió như một tài nguyên dùng chung. Gió có thể được đối xử tương tự như các tài nguyên biển đã có quy định trước đó, ví dụ như dầu mỏ nằm ở khu vực ranh giới hoặc nguồn cá di cư.

Lợi thế là các quốc gia châu Âu hiện có mối quan hệ chính trị ổn định, điều này giúp việc phối hợp và giải quyết vấn đề diễn ra suôn sẻ hơn. Mặc dù tốc độ phát triển điện gió hiện nay rất nhanh, nhưng điều đó không có nghĩa là chúng ta không thể tìm ra những giải pháp hợp lý. Không ai có lợi khi phải tranh giành nhau từng luồng gió. Điều quan trọng là phải cùng nhau hợp tác để tìm ra phương án công bằng và bền vững cho tất cả. Không chỉ riêng châu Âu, mà Trung Quốc cũng đang nhanh chóng đẩy mạnh phát triển điện gió ngoài khơi. Các nhà nghiên cứu tại đây cũng đang cảnh báo về ảnh hưởng ngày càng rõ rệt của hiệu ứng đuôi gió trong bối cảnh quy mô mở rộng nhanh chóng.

Theo BBC.

Read More